Kontakty z dzieckiem stanowią zarówno prawo, jak i obowiązek rodzica. Nie ulega wątpliwości, że stałe relacje sprzyjają jego prawidłowemu rozwojowi. Z tego też powodu polski system prawny co prawda przewiduje możliwość orzeczenia przez sąd rozwiązania, jakim jest zakaz kontaktów z dzieckiem, jednak regulacja ta ma charakter wyjątkowy.
Każdorazowo decydujące znaczenie w tym kontekście ma ocena konkretnej sytuacji rodzinnej. Jako adwokat w swojej praktyce często podkreślam, że każda sprawa wymaga indywidualnego podejścia, ponieważ dotyczy najdelikatniejszej materii, jaką są więzi rodzinne.
Kontakty z dzieckiem to nie tylko spotkania, ale szeroko rozumiana obecność w życiu małoletniego. Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy jasno wskazuje, że obejmują one w szczególności:
Co do zasady, jeśli dziecko na stałe przebywa u jednego z rodziców, kontakty z drugim powinny odbywać się zgodnie ze wspólnym porozumieniem. Rodzice mają wówczas obowiązek kierować się dobrem dziecka i uwzględniać jego rozsądne życzenia.
Czytaj również: Ustalenie opieki nad dzieckiem – jak wygląda opieka nad dzieckiem po rozwodzie?
W sytuacjach konfliktowych lub zagrażających małoletniemu, sąd opiekuńczy może ingerować w relacje rodzicielskie na dwóch poziomach: poprzez ograniczenie lub całkowity zakaz kontaktów.
Sąd ograniczy utrzymywanie kontaktów, jeśli wymaga tego dobro dziecka. Przesłanki te mogą wynikać z różnych przyczyn:
Warto pamiętać, że relacja pomiędzy rodzicami (np. osobisty konflikt) nie może stanowić samodzielnej przesłanki ograniczenia kontaktów. Sąd może m.in. zezwolić na spotkania tylko w obecności innej osoby (np. kuratora) lub zakazać zabierania dziecka poza miejsce stałego pobytu.
Jeśli utrzymywanie relacji poważnie zagraża dobru dziecka lub je narusza, sąd ma obowiązek orzec zakaz kontaktów z dzieckiem. Jest to środek ostateczny, stosowany, gdy inne metody ochrony nie gwarantują dziecku bezpieczeństwa.
Pojęcie zagrożenia dobra dziecka zostało sprecyzowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego (np. postanowienie z dnia 7.11.2000 r., I CKN 1115/00). Zakaz kontaktu z dzieckiem może być orzeczony wyjątkowo, gdy kontakty te zagrażają:
W praktyce dotyczy to sytuacji, w których rodzic stosuje wobec dziecka przemoc, nadużywa w jego obecności substancji psychoaktywnych, nakłania je do zachowań sprzecznych z prawem lub dopuszcza się manipulacji.
Zakaz kontaktów z dzieckiem ma charakter totalny – obejmuje wszystkie formy relacji. Oznacza to brak możliwości spotkań, rozmów telefonicznych czy nawet korespondencji listownej. Ze względu na tę surowość, sądy zazwyczaj w pierwszej kolejności starają się stosować środki mniej inwazyjne.
Należy jednak wiedzieć, że raz wydany zakaz nie musi być ostateczny. Może on zostać uchylony przez sąd, jeżeli zmienią się okoliczności, które były podstawą jego orzeczenia.
Sprawy dotyczące zakazu kontaktów należą do najtrudniejszych postępowań przed sądem opiekuńczym. Każda taka sytuacja wymaga wnikliwej analizy, zebrania odpowiedniego materiału dowodowego oraz często współpracy z biegłymi specjalistami.
Jako adwokat od lat wspieram rodziców w sprawach z zakresu prawa rodzinnego. Jeżeli potrzebujesz rzetelnej oceny swojej sytuacji prawnej lub chcesz skutecznie zadbać o bezpieczeństwo swojego dziecka, zapraszam do kontaktu z moją kancelarią prawną ze Złotowa. Pomogę Ci przejść przez proces sądowy, dbając o to, by dobro Twojego dziecka było zawsze na pierwszym miejscu.
Artykuł powstał przy współpracy merytorycznej z Kariną Kaminiarz.
