Obrońca z urzędu – komu przysługuje i jak go uzyskać?

Postępowanie karne to dla każdego oskarżonego sytuacja niezwykle stresująca. W takim momencie kluczowe jest wsparcie profesjonalisty. Prawo do obrony jest jednym z fundamentów polskiego systemu prawnego, gwarantowanym przez Konstytucję RP.

Jeśli nie stać Cię na wynajęcie adwokata z wyboru, możesz ubiegać się o pomoc świadczoną przez państwo. Dowiedz się, jakie warunki musisz spełnić, aby sprawę poprowadził obrońca z urzędu.

Prawo do obrony jako fundament sprawiedliwości

Zgodnie z art. 42 Konstytucji RP, każda osoba, przeciwko której prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony na wszystkich jego stadiach. Oznacza to, że możesz korzystać z pomocy prawnika:

• od momentu zatrzymania przez Policję,
• w toku śledztwa lub dochodzenia,
• podczas rozpraw przed sądem,
• aż do prawomocnego zakończenia sprawy.

Masz prawo wybrać konkretnego adwokata (obrona z wyboru) lub – jeśli nie masz takiej możliwości – złożyć wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu.

Komu przysługuje obrońca z urzędu? 2 kluczowe warunki

Aby sąd przychylił się do Twojej prośby i wyznaczył prawnika opłacanego przez Skarb Państwa, muszą zostać spełnione dwa podstawowe wymogi:

1. Brak obrońcy z wyboru – nie masz podpisanej umowy z prywatnym adwokatem.
2. Trudna sytuacja majątkowa – musisz wykazać, że koszty obrony stanowiłyby poważny uszczerbek dla utrzymania Ciebie i Twojej rodziny.

Ważne: Wcześniejsze korzystanie z nieodpłatnej pomocy prawnej lub poradnictwa obywatelskiego nie jest przeszkodą w ubieganiu się o obrońcę z urzędu.

Jak napisać skuteczny wniosek o obrońcę z urzędu?

To na Tobie, jako oskarżonym, spoczywa obowiązek udowodnienia, że nie stać Cię na adwokata. Do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające Twoje dochody, stan majątkowy oraz wydatki (np. rachunki, zaświadczenia o zarobkach, wyciągi z konta).

Jeśli Twój wniosek będzie niekompletny, przewodniczący wydziału wyznaczy termin na jego uzupełnienie. Pamiętaj, aby dotrzymać tego terminu – w przeciwnym razie Twoja prośba nie zostanie uwzględniona.

Co jeśli sąd odmówi wyznaczenia obrońcy?

Decyzja o przyznaniu lub odmowie obrońcy zapada w formie zarządzenia. Jeśli spotkasz się z odmową:

• Przysługuje Ci zażalenie do sądu właściwego do rozpoznania sprawy.
• W przypadku postanowienia sądu o odmowie, zażalenie wnosi się do innego równorzędnego składu tego samego sądu.
• Wniosek możesz złożyć ponownie, jeśli zgromadzisz niezbędne dokumenty lub Twoja sytuacja ulegnie zmianie.

Sprawdź również, jakie warunki należy spełnić, aby ubiegać się o zawieszenie kary pozbawienia wolności.

Obrona obligatoryjna – kiedy musisz mieć prawnika?

Istnieją sytuacje, w których prawo narzuca obowiązek posiadania obrońcy (tzw. obrona obligatoryjna). Zgodnie z art. 79 Kodeksu postępowania karnego, oskarżony musi mieć adwokata, jeżeli:

• nie ukończył 18 lat,
• jest głuchy, niemy lub niewidomy,
• zachodzą uzasadnione wątpliwości co do jego poczytalności lub zdolności do samodzielnej obrony.

Dodatkowo, obrona jest obowiązkowa przed sądem okręgowym, jeśli zarzucono Ci popełnienie zbrodni. W tych przypadkach, jeśli nie ustanowisz obrońcy z wyboru, sąd wyznaczy Ci go z urzędu automatycznie.

Kiedy sąd może cofnąć obrońcę z urzędu?

Wyznaczony prawnik nie jest przypisany do sprawy „na zawsze”. Sąd może wydać postanowienie o cofnięciu obrony, jeśli:

• Wadliwie wyznaczono obrońcę – np. na skutek błędnej oceny sytuacji majątkowej.
• Podstawa była nieprawdziwa – oskarżony przedstawił fałszywe zaświadczenie o dochodach.
• Zmiana sytuacji majątkowej – gdy w toku postępowania oskarżonego stać już na ustanowienie obrońcy z wyboru.

Zadbaj o swoje bezpieczeństwo prawne

Obrońca z urzędu to ważny mechanizm, który zapewnia każdemu oskarżonemu dostęp do profesjonalnej pomocy prawnej. Zrozumienie tych zasad jest kluczowe, aby skutecznie chronić swoje interesy na każdym etapie procesu.

Jeśli potrzebujesz wsparcia w przygotowaniu wniosku lub Twoja sprawa wymaga pilnej interwencji doświadczonego adwokata, kancelaria adwokacka Krzysztofa Śpiewaka ze Złotowa oferuje kompleksową pomoc prawną na każdym etapie sprawy. Pomożemy Ci przejść przez zawiłości procedury karnej i zadbamy o Twoje prawa.

Może Cię również zainteresować: Odroczenie wykonania kary pozbawienia wolności – kiedy można je uzyskać?

Artykuł powstał przy współpracy merytorycznej z Wiktorią Ruebenbauer.